บัญญัติไตรยางศ์

บัญญัติไตรยางศ์ใช้แก้โจทย์สัดส่วน: เมื่อทราบค่าสามค่า A, B และ C ก็จะหาค่าที่สี่ D ที่ทำให้ A ต่อ B เท่ากับ C ต่อ D เป็นหนึ่งในเครื่องมือคณิตศาสตร์ที่ใช้บ่อยที่สุดในชีวิตประจำวัน ใช้ปรับสัดส่วนสูตรอาหาร เปรียบเทียบราคา และปรับค่าการวัด

ในการแปรผันตรง ปริมาณทั้งสองเพิ่มขึ้นหรือลดลงไปด้วยกัน ดังนั้น D = (B × C) ÷ A ส่วนในการแปรผกผัน ปริมาณหนึ่งเพิ่มขึ้นขณะที่อีกปริมาณลดลงตามสัดส่วน ดังนั้น D = (A × B) ÷ C ให้เลือกประเภทที่ตรงกับสถานการณ์ของคุณ

ใช้การแปรผกผันเมื่อสิ่งหนึ่งมากขึ้นทำให้อีกสิ่งหนึ่งน้อยลง เช่น คนงานมากขึ้นทำงานเสร็จในเวลาที่น้อยลง หรือความเร็วสูงขึ้นทำให้ใช้เวลาน้อยลงในการเดินทางระยะทางเท่าเดิม

หากตัวหารในสูตรเป็นศูนย์ (A ในโหมดแปรผันตรง หรือ C ในโหมดแปรผกผัน) สัดส่วนนั้นจะไม่มีคำตอบที่เป็นค่าจำกัด เครื่องคำนวณจะแสดงสถานะไม่ถูกต้องแทนตัวเลขที่ชวนให้เข้าใจผิด